Terugblik 2009

De Nationale Waterconferentie 2009, een daverend succes!

Onderstaand vindt u de conclusies van de conferentie, opgesteld door: Peter van Rooy, Associé Habiforum en voorzitter Nationale Waterconferentie 2009

Conclusies Nationale Waterconferentie 2009

Tijdens de Nationale Waterconferentie op 23 en 24 november 2009 is opmerkelijk openhartig gesproken over kansen en dilemma’s voor water in relatie tot gebiedsontwikkeling. Waar precies tien jaar geleden uitspraken over de organisatie van het waterbeheer nog slechts anoniem konden worden gepubliceerd, leek nu iedereen de structuurdiscussie voorbij. Voor water en gebiedsontwikkeling kunnen we niet wachten op een aankomende bestuurlijke ontpoldering. De bij water betrokken professionals opereren in netwerken van personen, met duurzame ontwikkeling als gezamenlijke focus. Veel deelnemers zaten op het puntje van hun stoel om volgende stappen te kunnen zetten. Eensgezind riepen de deelnemers op om te kiezen voor enkele parels van waterinnovaties, zoals een drijvende energieneutrale wijk compleet met waterpleinen, daktuinen en terrasdijken. Een stad als Rotterdam is er klaar voor. Naast de euforie zijn vijf actuele hoofdpunten benoemd.

1. Maak werk van tastbare strategische innovaties
De omvang van de wereldwatermarkt bedraagt thans ruim 800 miljard euro en groeit jaarlijks met 10%. Een kwart van de wereldwaterkennis is aanwezig in Nederland. We verkopen er maar een fractie van. De rest gaat niet of gratis over de grens. Zowel de verdere ontwikkeling als de export van onze waterkennis is zeer gebaat bij strategische innovaties. In plaats van zeggen hoe het moet, laten zien hoe het kan. Nederland heeft alles in zich om de aquatic valley voor dichtbevolkte delta’s te worden, maar blijft nog te zeer hangen in bestuurlijk polderen. Ook eendrachtig kiezen voor enkele hotspots zit ons niet in de genen, terwijl dat in het voordeel van ons allen is. Behoud en benutting van onze voorsprong vereist betekenisvolle besluiten en heldere condities.

2. Stop bestuurlijke grensgijzeling
Water en gebiedsontwikkeling staan in beginsel los van bestuurlijke grenzen. Die zijn soms eeuwenoud, terwijl water stroomt en gebiedsontwikkeling start met urgenties in reële gebieden waar mensen wonen en werken. Waar bestuurders ‘hun’ bestuurlijke grenzen als een gegeven beschouwen, elkaar iets gunnen en afspraken maken over rollen worden resultaten geboekt. Bij voorkeur ontpopt zich één leider namens alle overheden. De persoon van die leider blijkt veel belangrijker dan de organisatie waar hij of zij voor werkt. Ondanks deze wetenschap komt het nog al te vaak voor dat bestuurlijke grenzen water, gebieden en mensen doen gijzelen door bestuurders die hun backoffice tot frontoffice verklaren. De op stapel staande herziening van ons totale politiekbestuurlijke systeem kan in positieve zin bijdragen aan waterbeheer en gebiedsontwikkeling.

3. Houd vroegtijdig rekening met betaalbaarheid
Gebiedsontwikkeling gaat uit van verevening van kosten en baten op de schaal van het betreffende gebied. In de jaren negentig ging het zo goed met waardestijgingen van vastgoed dat de rode baten tot in de hemel leken te reiken. Wonen aan water is extra aantrekkelijk en de watersector beschikt over eigen inkomsten. Deze signalen hebben bij menig politicus en planeconoom een beeld opgeroepen van winstgevende gebiedsontwikkelingen. Nieuwbouw kan echter nog voornamelijk plaats vinden op lastige locaties: binnenstedelijk en in suboptimale diepgelegen gebieden. Dit kan niet zonder publieke (voor)investeringen, zeker niet in het licht van het huidige financieel-economische klimaat. Alle overheden doen er goed aan het achterhaalde beeld van rode en blauwe baten drastisch bij te stellen en continu op zoek te gaan naar private en particuliere partijen met opbrengend vermogen.

4. Bouw MIRT verder uit
Met het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) is een veelbelovende weg ingeslagen. Eindelijk ontstaat op rijksniveau één rijksinvesteringsagenda voor cofinanciering van regionale gebiedsontwikkelingen. Via gebiedsagenda’s brengen provincies initiatieven bij het rijk onder de aandacht. Na vaststelling door het parlement ontvangt een regio middelen voor een gebiedsontwikkeling. In Nederland speelt water daarin vrijwel altijd een rol, soms een sturende hoofdrol. Ondanks voorspelbaar tegenstribbelen binnen departementen, is het essentieel krachtig verder te gaan op de ingeslagen weg. Gebieden zoals de zuidwestelijke delta zijn er zeer bij gebaat.

5. Benut ook kansen binnen de waterketen
Naast innovatieve dijken en drijvende woningen liggen er in de waterketen tal van kansen. Zo kan zuiveringsslib door verbranding energie leveren en neemt op wereldschaal de vraag naar kleinschalige waterketens toe. De topkwaliteit van water uit onze kraan nodigt uit tot belangstelling voor onze behandel- en zuiveringstechnieken. Voor de toekomstige organisatie van de waterketen valt te denken aan afvalwaterbedrijven naar analogie van de bestaande drinkwaterbedrijven. Beide publieke bedrijven kunnen samenwerken en op termijn wellicht opgaan in zuivere waterketenbedrijven, die voor hun vergunningen afhankelijk zijn van (andere) overheden en onder onafhankelijk toezicht staan.

Peter van Rooy
Voorzitter Nationale Water Conferentie 2009


Peter van Rooy
Associé Habiforum en voorzitter Nationale Waterconferentie 2009